Online topluluklarda marka gönderileri için AB ve Birleşik Krallık açıklama kuralları

Tek cümlede kural

İşiniz için paylaşım yapıyorsanız gönderi bunu açıkça göstermeli ve asla sıradan bir müşteriymiş gibi davranmamalısınız.

Bu rehber, AB’de ya da Birleşik Krallık’ta Reddit, X, forumlar ve diğer topluluklarda soruları yanıtlayan kurucular, çalışanlar ve ajanslar için. Kurallar bir başlıkta yanıt veren kurucuyu, şirketin aracını öneren çalışanı ve sizin adınıza paylaşım yapan yükleniciyi kapsar.

AB: Haksız Ticari Uygulamalar Direktifi

Temel metin, genellikle UCPD diye anılan 2005/29/AT sayılı Direktif. Almanya’daki karşılığını aşağıda bulabilirsiniz. Direktifin üç bölümü marka gönderileri için önemli.

• Tacir kimdir (Madde 2(b)). Tacir, işiyle ilgili amaçlarla hareket eden herkestir; bir tacir adına ya da onun hesabına hareket eden herkes de buna dahildir. Şirket için yazan bir kurucu, çalışan ya da ajans bu tanımın içindedir.
• Gizli ticari amaç (Madde 7(2)). Bir uygulamanın ticari amacını, bağlamdan zaten anlaşılmıyorsa belirtmemek, ortalama tüketiciyi aksi hâlde vermeyeceği bir karara yöneltmesi muhtemelse yanıltıcı bir ihmaldir.
• Kara liste (Ek I). Ek I, vaka bazında bir değerlendirme yapılmadan her koşulda haksız sayılan uygulamaları sıralar. 22. bent, tacirin ticari amaçla hareket etmediğini yanlış biçimde iddia etmeyi ya da bu izlenimi vermeyi ve kendini yanlış biçimde tüketici olarak tanıtmayı yasaklar. 11. bent, ödemeyi açıkça belirtmeden bir ürünü tanıtan ücretli editoryal içeriği yasaklar. 23c bendi, sahte tüketici yorumları ya da tavsiyeleri göndermeyi veya başkasına göndertmeyi ve ürün tanıtmak için yorumları ya da sosyal medyadaki tavsiyeleri çarpıtmayı yasaklar.

Madde 7(2)’de bir bağlam testi vardır: markanızın adını taşıyan bir hesaptan gelen yanıt, kimin konuştuğunu zaten gösterir. 22. bentte ise hiçbir test yoktur. Ürünü kendisinin yaptığını söylemeden “Birkaç araç denedim, bende bu işe yaradı” yazan bir kurucu, 22. bendin ifadesine birebir uyar.

AB platformları: Dijital Hizmetler Yasası’ndaki ticari içerik işareti

Dijital Hizmetler Yasası (DSA) platformlara ayrı bir yükümlülük getirir. Madde 26(2), online platformların kullanıcılara içeriklerinin ticari iletişim olduğunu ya da ticari iletişim içerdiğini beyan edebilecekleri bir yol sunmasını şart koşar. Kullanıcı bunu beyan ettiğinde platform, içeriğin ticari olduğunu diğer kullanıcılara açıkça ve gerçek zamanlı olarak, örneğin belirgin bir işaretle göstermek zorundadır.

Paylaşım yaptığınız platform bu seçeneği sunuyorsa, ürününüzü tanıtan gönderilerde kullanın. Her topluluk platformunun bunu nasıl uyguladığını ya da herhangi bir denetim otoritesinin bu işareti tek başına yeterli sayıp saymadığını kontrol etmedik. Açıklamayı metnin içine de yazın; böylece platformun etiketini kaybeden ekran görüntülerinde, alıntılarda ve yapay zekâ özetlerinde de kalır.

Almanya: UWG ve DDG

Almanya’da bu kuralların kendi versiyonları var; buna ek olarak bir ticari iletişimin kimin adına yapıldığını açıkça belirtme yükümlülüğü de bulunuyor. Dört hüküm geçerli.

• [UWG § 2(1) Nr. 8](https://www.gesetze-im-internet.de/uwg_2004/__2.html). Tacir (Unternehmer), direktifte olduğu gibi bir işletme adına ya da onun hesabına hareket eden herkesi kapsar.
• [UWG § 5a(4)](https://www.gesetze-im-internet.de/uwg_2004/__5a.html). Bir ticari eylemin ticari amacını tanınır kılmamak, bu amaç koşullardan açıkça anlaşılmıyorsa ve bu eksiklik okuru aksi hâlde vermeyeceği bir karara yöneltmeye elverişliyse haksızdır. Başka bir şirketi tanıtan bir gönderi, paylaşan kişi o şirketten ödeme ya da benzeri bir menfaat almıyorsa ticari amaç taşımaz; ancak paylaşan kişi menfaat olmadığını inandırıcı biçimde ortaya koymadıkça kanun bir menfaat olduğunu varsayar.
• [UWG § 3(3) eki](https://www.gesetze-im-internet.de/uwg_2004/anhang.html). AB kara listesini tekrarlar: Nr. 11 (bilgi kılığına sokulmuş reklam), Nr. 22 (tüketici olduğunu ya da ticari amaçla hareket etmediğini yanlış biçimde iddia etmek veya bu izlenimi vermek) ve Nr. 23c (sahte tüketici yorumları ya da tavsiyeleri göndermek veya göndertmek ve satışları artırmak için bunları sosyal medyada çarpıtmak).
• [DDG § 6(1)](https://www.gesetze-im-internet.de/ddg/__6.html). Dijital hizmetlerdeki ticari iletişim açıkça ticari iletişim olarak tanınabilmeli ve kimin adına yapıldığı açıkça belirlenebilmelidir. Hüküm hizmet sağlayıcılara (Diensteanbieter) yöneliktir; mahkemelerin bunu tek bir yoruma nasıl uyguladığını kontrol etmedik.

DDG maddesi “bu bir reklam” demenin bir adım ötesine geçer. Okur reklamın kime ait olduğunu da anlayabilmelidir. “Açıklama: Acme’de çalışıyorum” ikisini birden yapar. İsim vermeyen bir “Reklam” etiketi yapmaz.

Birleşik Krallık: DMCC Act, CMA rehberi ve CAP Code

6 Nisan 2025’ten bu yana Birleşik Krallık’ta yasaklanan uygulamalar, S.I. 2025/272 ile yürürlüğe giren Digital Markets, Competition and Consumers Act 2024’ün 20. Cetveli’nde yer alıyor. Marka gönderileri için üç paragraf önemli.

• 12. paragraf, ödemeyi açıkça belirtmeyen ücretli editoryal tanıtımı yasaklar.
• 13. paragraf, sahte bir tüketici yorumu ya da teşvik edildiğini gizleyen bir yorum göndermeyi, başkasına göndertmeyi veya yazdırmayı yasaklar. Bunu yapan ya da yapılmasını kolaylaştıran hizmetleri tacirlere sunmayı da yasaklar. Paragraf “yazmak” fiilini herhangi bir yolla oluşturmayı da kapsayacak şekilde tanımlar; bu tanım, ilk bakışta yazılımla üretilmiş metni de kapsar.
• 25. paragraf, bir tacirin ticari amaçla hareket etmediğini yanlış biçimde iddia etmeyi ya da bu yanlış izlenimi yaratmayı ve kendini yanlış biçimde tüketici olarak tanıtmayı yasaklar.

Rekabet ve Piyasalar Otoritesi’nin (CMA) son olarak 18 Kasım 2025’te güncellenen Unfair commercial practices (CMA207) rehberi, bilinmesi gereken üç nokta ekler. Rehberdeki tacir tanımı, tacir adına hareket eden acenteleri, alt yüklenicileri ve temsilcileri kapsayabilir; yani sizin adınıza paylaşım yapan bir ajans da kapsama girer. Rehber ayrıca, bir kişinin eylemi ya da ihmali başka birinin suç işlemesine yol açtığında o kişinin de mahkûm edilebileceğini not eder. Yasaklanan uygulamaları kusursuz sorumluluk (strict liability) suçları olarak tanımlar; yani kanuni savunmalar saklı kalmak üzere kastın gösterilmesi gerekmez. Gizli ticari amaç örnekleri arasında, ticari amacı en baştan açıkça belirtilmeyen ücretli bir video da vardır.

Reklam alanındaki öz düzenleme kuruluşu da kendi kurallarında aynısını söyler. CAP Code 2. bölüm, pazarlama iletişiminin açıkça pazarlama olarak tanınabilmesini ister (kural 2.1), pazarlamacının tüketici gibi davrandığını yanlış biçimde iddia etmeyi ya da ima etmeyi yasaklar, bağlam göstermediğinde ticari amacın açıkça belirtilmesini şart koşar (kural 2.3) ve reklam niteliğindeki editoryal içeriklerin (advertorial) etiketlenmesini ister (kural 2.4).

AB denetim otoriteleri neye baktı

14 Şubat 2024’te Avrupa Komisyonu ile 22 üye devletin, Norveç’in ve İzlanda’nın tüketici otoriteleri, 576 influencer’ın gönderilerini tarayan bir inceleme yayımladı. Kendi adına paylaşım yapan markalar için iki bulgu önemli:

• İncelenen influencer’ların %40’ı kendi ürünlerini, hizmetlerini ya da markalarını tanıtıyordu ve bunların %60’ı bunu tutarlı biçimde belirtmiyor ya da hiç belirtmiyordu. Yalnızca ücretli iş birlikleri değil, kendi markasını tanıtmak da sayıldı.
• Yalnızca %34’ü açıklamayı “daha fazla oku”ya tıklamadan ya da sayfayı kaydırmadan hemen görünür kılmıştı. Otoriteler yalnızca etiketin var olup olmadığına değil, nerede durduğuna da baktı.

Sırada ne var: Digital Fairness Act

Avrupa Parlamentosu’nun Legislative Train sayfası, Digital Fairness Act’i (Dijital Adalet Yasası) duyurulmuş olarak listeliyor; Komisyon’un çalışma programında gösterge tarih olarak 2026’nın dördüncü çeyreği yer alıyor. Yasanın başka konuların yanı sıra sosyal medya influencer’larının yanıltıcı pazarlamasını ele alması bekleniyor. 22 Ekim 2026’da kontrol ettiğimizde sayfada (son güncelleme 20 Eylül 2026) bir teklif görünmüyordu, bu yüzden neyi şart koşacağını henüz bilmiyoruz. Yukarıdaki kurallar her durumda bugün geçerli.

Uygulamada açıklama nasıl yapılır

1. Gönderinin ticari olup olmadığına karar verin
   Okurlar gönderiye göre hareket ettiğinde siz, şirketiniz ya da ücret ödediğiniz biri fayda sağlıyorsa gönderiyi ticari sayın. Bu kurucuları, çalışanları, yüklenicileri ve ajansları kapsar.
2. Satırı en başa koyun
   CMA örneği amacın en baştan açık olmamasına dayanıyor; AB incelemesi de “daha fazla oku”nun arkasına gizlenmiş etiketleri ayrıca saydı. Açıklamayla başlayın, dipnota bırakmayın.
3. Şirketin adını verin
   “Acme’de çalışıyorum” okurlara hem gönderinin ticari olduğunu hem de kimin adına yazıldığını söyler; Alman DDG’nin istediği de budur.
4. Başlığın dilinde yazın
   Almanca bir başlığa Almanca bir satır yazılır. Okurların anlayamadığı bir açıklama, amacı görünür kılmaz.
5. Asla müşteri gibi paylaşım yapmayın
   Şirketle bağı olmayan bir kullanıcıdan geliyormuş gibi davranan bir gönderiyi hiçbir ifade kurtaramaz. AB kara listesinin 22. bendi ve Birleşik Krallık cetvelinin 25. paragrafı bunu doğrudan yasaklar.

Kurucular, çalışanlar ve ajanslar için başka ifadeleri açıklama şablonlarımızda bulabilirsiniz; bir yorumda açık açıklama yazımız da kısa bir yanıtta satırın nereye yazılacağını anlatıyor. Kimin paylaşım yapacağına karar vermeye çalışıyorsanız marka hesabı mı, kurucu hesabı mı rehberimize bakın.

Ajanslar, yükleniciler ve yapay zekâ araçları

UCPD, UWG ve CMA rehberi, sizin adınıza hareket eden herkesi tacir sayar. Bir ajans sizin için paylaşım yapıyorsa gönderi, onu siz yazmışsınız gibi aynı açıklamayı taşımalıdır. Sahte müşteri yorumları göndermek ya da başkasına göndertmek hem AB’de hem Birleşik Krallık’ta yasaktır. Birleşik Krallık cetveli ayrıca tacirlere sahte ya da teşviki gizleyen yorumlar üreten veya başkalarının bunları üretmesine yardım eden hizmetler sunmayı da yasaklar.

Aynı şey yazılımla hazırlanan taslaklar için de geçerli. Agent Agency kullanıyorsanız, hazırladığı yorumların sizinle bağlantıyı belirtip belirtmeyeceğine ve nasıl belirteceğine siz karar verirsiniz; kanun ve platform kuralları önemli bir bağlantının açıklanmasını şart koşar. Onay modunda her gönderi, yorum ve DM sizi bekler; böylece açıklama kontrolü bu incelemenin bir parçası olabilir.

Okurlarınız ABD’de de varsa

ABD’de FTC’nin Endorsement Guides kuralları, kitlenin makul olarak beklemeyeceği önemli bir bağlantının (örneğin bir iş ilişkisinin) açık ve göze çarpan biçimde belirtilmesini ister. Bu kuralları FTC açıklama notlarımızda ele alıyoruz. Gönderinin başında şirketin adını veren tek bir satır, iki kitle için de yazmanın makul bir yoludur.

Bu rehberin kapsamadıkları

Bu bir hukuki tavsiye değildir. Para cezası tutarlarını, ulusal mahkeme kararlarını, profildeki ya da biyografideki bir açıklamanın yeterli olup olmadığını, yapay zekâ ile üretilmiş metinler için etiketleme kurallarını ve her platformun ticari içerik ayarının ulusal hukukla nasıl örtüştüğünü kapsamaz. Bu noktaları doğrulamadık, bu yüzden tahmin yürütmek yerine dışarıda bıraktık.

Sorular

AB hukukunda Reddit’te yanıt veren bir kurucunun bağlantısını belirtmesi gerekir mi?

Yanıt kendi ürününü tanıtıyorsa ve bağlantı bağlamdan anlaşılmıyorsa, evet. UCPD ticari amacı gizlemeyi yanıltıcı bir ihmal sayar; Ek I’in 22. bendi de ticari amaçla hareket etmiyormuş izlenimi vermeyi yasaklar. Yanıtın başına “Bunu ben yaptım” gibi tek bir satır eklemek bağlantıyı açık hâle getirir.

Marka hesabı tek başına yeterli mi?

Şirketin adını açıkça taşıyan bir hesaptan gelen gönderilerde çoğu zaman evet, çünkü ticari amaç bağlamdan anlaşılır. UCPD’nin 7(2). maddesindeki ve CAP Code’un 2.3 kuralındaki test budur. Çalışanların ya da ajansların kişisel hesaplarını kapsamaz.

Onay modunda her gönderi, yorum ve DM sizi bekler. Bekleme listesine katılın